Một giáo viên thanh nhạc có đôi tai được rèn luyện có thể nghe ra trong vài giây một giọng có lẫn hơi không, có căng không, vibrato có đều không. Nhưng chỉ chính xác điều đó nằm ở đâu, bằng ngón tay, vào một khoảnh khắc cụ thể, thì khó hơn nhiều. Đó là lúc phổ đồ (spectrogram) xuất hiện: giọng của bạn, được chuyển thành một hình ảnh mà ta có thể chỉ tay vào.
CajaConcepto — Một bức ảnh của âm thanh theo thời gian
Phổ đồ, theo đúng nghĩa đen, là một bức ảnh chụp âm thanh theo thời gian. Trục ngang là thời gian; trục dọc là tần số; còn màu sắc hay độ đậm thể hiện lượng năng lượng ở mỗi tần số tại mỗi khoảnh khắc.
Cách đọc, không cần là chuyên gia
Bạn không cần được đào tạo kỹ thuật để bắt đầu đọc phổ đồ; chỉ với bốn chìa khóa sau đã phân biệt được rất nhiều:
- Các đường nằm ngang là các hòa âm: âm cơ bản và các bội số của nó, xếp chồng lên nhau.
- Các dải tối hơn hoặc sáng hơn cắt ngang những đường đó là các formant: những vùng mà ống thanh đang tăng cường năng lượng.
- “Màn sương” giữa các đường, một vùng mờ không có đường viền rõ ràng, là tạp âm: luồng hơi thoát ra mà không chuyển thành rung động có trật tự.
- Một cú nhảy đột ngột của tất cả các đường cùng lúc là một chỗ gãy giọng hoặc một tiếng phô (bể tiếng); một dao động đều và mềm mại của các đường là vibrato.
Vì sao điều này quan trọng với người hát
Các công cụ âm học không “nghe giỏi hơn” một đôi tai được rèn luyện: chúng làm cho người ta nhìn thấy điều mà đôi tai ấy đã cảm nhận được nhưng không chỉ ra được một cách chính xác. Một giáo viên có thể nói “chỗ đó nghe lẫn hơi hơn”; phổ đồ có thể cho thấy chính xác “màn sương” đó xảy ra ở giây nào và ở vùng tần số nào. Sự kết hợp đó, đôi tai diễn giải và hình ảnh định vị, là thứ cho phép so sánh hai buổi hát một cách khách quan, thay vì phó mặc mọi thứ cho trí nhớ thính giác. Về cốt lõi, đó là ý tưởng mà VoiceScan theo đuổi: giúp bạn nhìn thấy điều mà giáo viên của bạn đã nghe thấy.
Một công cụ, không phải một phán quyết
Phổ đồ là sự thể hiện những gì xảy ra về mặt âm học tại một thời điểm nhất định: nó cho thấy, bằng dữ liệu hình ảnh, năng lượng ở mỗi tần số, mà không nói một giọng là “hay” hay “dở”. Việc diễn giải hình ảnh đó, liệu “màn sương” kia là một vấn đề cần sửa hay chỉ đơn giản là màu sắc tự nhiên của một giọng trong phong cách ấy, vẫn cần đến nhận định của một đôi tai được rèn luyện. Công cụ và người thầy không cạnh tranh nhau: họ bổ sung cho nhau.
Từ hình ảnh đến buổi luyện tập
Công cụ này hữu ích rõ nhất không phải ở một bức ảnh riêng lẻ, mà ở việc so sánh nhiều bức: ví dụ, cùng một câu hát được hát hôm nay và một tháng sau. Đó là lúc phổ đồ thôi là một sự tò mò kỹ thuật và trở thành công cụ theo dõi thực sự cho việc luyện giọng: bạn không cần phó mặc mọi thứ cho trí nhớ về việc “trước đây” giọng nghe ra sao, vì đã có một tham chiếu hình ảnh cụ thể để so sánh.
CajaPruébalo — Một phút với chính giọng của bạn
Hãy tìm một ứng dụng phổ đồ miễn phí bất kỳ trên điện thoại. Trước tiên hãy hát một nốt kéo dài thật nhiều hơi, sau đó hát cùng nốt ấy một cách sạch và tròn tiếng. Hãy nhìn sự khác biệt: ở phiên bản nhiều hơi bạn sẽ thấy nhiều “sương” hơn giữa các đường hòa âm; ở phiên bản sạch, các đường nét rõ hơn nhiều.
Glosario
- Phổ đồ — hình ảnh trực quan của một âm thanh theo thời gian, thể hiện tần số và năng lượng.
- Tần số — số lần rung mỗi giây của một sóng âm; quyết định cao độ mà ta cảm nhận.
- Năng lượng — cường độ của một tần số cụ thể tại một khoảnh khắc nhất định.
- Vibrato — sự dao động đều đặn và có chu kỳ của tần số khi ngân một nốt.
- Tạp âm — năng lượng âm thanh không có cấu trúc hòa âm trật tự, như luồng hơi thoát ra mà không rung.
Sigue leyendo
Bạn muốn xem phổ đồ và bản đồ vùng của chính giọng mình? Phân tích giọng của bạn →
