Khi bạn hát một nốt, tai bạn nhận được một cao độ duy nhất, rõ ràng. Nhưng thứ giọng bạn thật sự tạo ra không phải là một tần số: đó là cả một tòa nhà gồm nhiều tần số chồng lên nhau. Chúng ta gọi các tầng ấy là hòa âm, và chúng là dấu vân tay của âm thanh bạn.
CajaConcepto — Một nốt nhạc không bao giờ đi một mình
Khi bạn hát nốt La3 (220 Hz), giọng bạn không chỉ tạo ra 220 Hz đó: nó còn tạo ra 440, 660, 880 Hz… là những bội số chính xác của nốt ban đầu. Đó là các hòa âm H1 (âm cơ bản), H2, H3, và cứ thế tiếp tục. Hòa âm đầu tiên là thứ tai bạn nhận ra là “nốt nhạc”; tất cả những hòa âm còn lại mang đến độ dày, độ sáng và sự hiện diện cho âm thanh.
Hòa âm nói gì về giọng của bạn
Cách năng lượng được phân bổ giữa các hòa âm ấy không phải ngẫu nhiên: nó cho biết dây thanh của bạn đang rung như thế nào vào chính khoảnh khắc đó. Khi dây thanh khép nhẹ và có nhiều hơi, hòa âm đầu tiên chiếm ưu thế rõ rệt và các hòa âm cao bị tắt đi: âm thanh trở nên ấm, gần gũi, hơi “lẫn hơi”. Ngược lại, khi dây thanh khép rất chặt, các hòa âm cao được tăng cường và âm thanh trở nên kim loại hơn, sắc hơn. Ở điểm cân bằng có một âm cơ bản rõ ràng đi kèm các hòa âm được phân bổ đều: không bị tắt hẳn, cũng không vọt lên quá mức. Đây là kiến thức âm học chung về giọng, đúng với mọi hệ thống phân tích.
Độ sáng nằm ở các hòa âm cao
Các hòa âm nằm trên khoảng 2 kHz là những hòa âm tạo nên điều ta thường gọi là “độ sáng” hay “độ vang xa” của một giọng: phẩm chất khiến một âm thanh vượt qua cả căn phòng hoặc nghe vẫn rõ nét ngay cả trong một bản ghi âm khiêm tốn. Không phải những tần số đó “tốt hơn”: đó là những tần số mà tai người nhận ra dễ nhất, và vì vậy một giọng có năng lượng ở vùng cao đó được cảm nhận là sống động hơn.
Ba màu sắc, cùng một nốt
Bạn có thể hát cùng một nốt, với cùng lượng hơi, mà nghe theo ba cách hoàn toàn khác nhau tùy vào cách bạn phân bổ năng lượng giữa các hòa âm. Một âm thanh nhiều hơi, một âm thanh căng và một âm thanh thả lỏng không phải là “những nốt khác nhau”: đó là cùng một âm cơ bản với ba cách phân bổ hòa âm khác nhau. Học cách cảm nhận sự khác biệt đó là học cách lắng nghe âm sắc của chính mình từ bên trong.
Không chỉ để hát to hơn
Một cách phân bổ với nhiều hòa âm cao không đồng nghĩa với “tốt hơn”: mỗi phong cách, mỗi câu hát, mỗi khoảnh khắc trong bài hát cần một cách phân bổ khác nhau. Một bài hát ru cần cách phân bổ nhẹ nhàng, với âm cơ bản chiếm ưu thế và ít hòa âm cao; một đoạn điệp khúc cần vượt qua cả ban nhạc thì cần điều ngược lại. Học cách chủ động điều chỉnh cách phân bổ đó, chứ không chỉ “hát to hơn” khi cần sự hiện diện, là một trong những khác biệt giữa một giọng bị ép và một giọng vang xa một cách hiệu quả.
Vì sao điều này không nhìn thấy mà phải nghe
Khác với nốt nhạc, thứ mà tai nào cũng nhận ra ngay, cách phân bổ hòa âm khó gọi tên hơn trong lúc bạn hát: ta nhận ra nó như một cảm giác (“hôm nay nghe kim loại hơn”, “hôm nay nghe đục hơn”) trước khi nhận ra như một khái niệm. Vì vậy nhiều người hát thấy dễ hiểu âm sắc của mình hơn khi nhìn một hình ảnh trực quan của âm thanh, như một phổ đồ, so với chỉ tự nghe chính mình, khi mà tai trong luôn thêm vào những sắc thái mà tai của người nghe từ bên ngoài không cảm nhận giống như vậy.
CajaPruébalo — Một phút với chính giọng của bạn
Hãy chọn một nốt thoải mái. Trước tiên, hát-thì-thầm nốt đó với thật nhiều hơi, thật nhẹ. Sau đó, ép nó lại, đưa nó đến mức căng cực độ. Cuối cùng, tìm lại nó ở trạng thái thả lỏng, ở một điểm ở giữa. Cả ba lần đều là cùng một nốt: thứ thay đổi là “màu sắc”, và màu sắc đó chính là cách phân bổ hòa âm đang chuyển động.
Glosario
- Tần số cơ bản — tần số thấp nhất của một nốt, tần số mà ta nhận ra là “cao độ” mình đang hát.
- Hòa âm — mỗi bội số chính xác của tần số cơ bản (H1, H2, H3…) vang lên cùng với nó.
- Phổ âm — tập hợp tất cả các tần số có trong một âm thanh cùng cường độ tương đối của chúng.
- Độ sáng — cảm giác vang xa và hiện diện mà các hòa âm cao mang lại.
Sigue leyendo
- Giọng của bạn là cây đàn guitar đặt trong chiếc kèn trumpet
- Phổ đồ nhìn thấy điều gì mà tai bạn không nghe được?
Bạn muốn xem các hòa âm trong giọng của chính mình được phân bổ ra sao, qua từng buổi? Phân tích giọng của bạn →
